Πολιτικός Μηχανικός
Λειτουργός Τυποποίησης στον Κυπριακό Οργανισμό Τυποποίησης (CYS)
Για πολλούς αιώνες οι ακτογραμμές κάθε χώρας συνιστούν περιοχές μεγάλης σημασίας για την ανάπτυξη. Είναι συχνά ελκυστικές αφού αποτελούνται από επίπεδη και εύφορη γη η οποία μπορεί να χρησιμοποιηθεί ως βάση για λιμενικούς σκοπούς, και ως βάση για την αλιεία. Ωστόσο, αυτές οι περιοχές είναι επιρρεπείς σε φυσικά θαλάσσια φαινόμενα και επομένως για να προστατευθούν, κατασκευάζονται παράκτια τεχνικά έργα όπως είναι οι κυματοθραύστες ενώ στις εν λόγω περιοχές κατασκευάζονται επίσης λιμάνια / μαρίνες, αλιευτικά καταφύγια και άλλα συναφή έργα.
Για την κατασκευή των πιο πάνω έργων αλλά και έργων μικρότερου μεγέθους όπως η στήριξη πρανών, οδικών έργων, έργων ύδρευσης και άρδευσης αλλά και άλλων τεχνικών έργων χρειάζονται μεγάλες ποσότητες φυσικών ογκόλιθων. Η ευρεία χρήση των ογκόλιθων συνίσταται σε οικονομικούς κυρίως λόγους αλλά και στο γεγονός ότι οι κατασκευές ότι πρέπει να είναι περιβαλλοντικά συμβατές, να συνάδουν με τις κατάλληλες δομές και να πληρούν τις υπάρχουσες νομοθεσίες.
Το ζήτημα της διατηρησιμότητας των ογκόλιθων σχετίζεται με τις φυσικο-χημικές και μηχανικές ιδιότητες του κάθε πετρώματος, το περιβάλλον στο οποίο είναι εκτεθειμένοι και θα χρησιμοποιηθούν, τα φορτία που τους επιβαρύνουν, τη μέθοδο εξόρυξης τους και ο χειρισμός τους πριν και κατά την τελική τοποθέτηση τους. Με την πάροδο του χρόνου επιδράσεις των εξωτερικών δυνάμεων όπως πχ. η κυματική ενέργεια πιθανό να προκαλέσουν την μερική απώλεια της αρχική τους ποιότητας.
Λόγω της σημαντικότητας των προαναφερθέντων έργων ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Τυποποίησης (CEN) μέσω της Ομάδας Εργασίας 10 (WG10) της Ευρωπαϊκής Τεχνικής Επιτροπής Τυποποίησης 154 (CEN/ TC 154) προχώρησε στην έκδοση του Εναρμονισμένου Ευρωπαϊκού Προτύπου ΕΝ 13383-1:2002 (Armourstones – Part 1: Specification) το οποίο καθορίζει τις ιδιότητες των αδρανών τα οποία συλλέγονται από την επεξεργασία φυσικών, βιομηχανοποιημένων ή ανακυκλωμένων υλικών και μίγματα αυτών των υλικών για τη χρήση τους ως ογκόλιθοι. Επιπλέον η Επιτροπή προχώρησε με την έκδοση του Προτύπου ΕΝ 13383-2:2002 (Armourstones – Part 2: Test Methods) που αναφέρεται στις μεθόδους ελέγχου των ογκόλιθων.
Στο Πρότυπο ΕΝ 13383-1:2002 καθορίζονται τόσο οι φυσικές όσο και οι χημικές ιδιότητες των ογκόλιθων ανάλογα με τη χρήση τους. ής Εργοστασίου (Factory Production Control). Επίσης το Πρότυπο κάνει αναφορά στον Έλεγχο Παραγωγής Εργοστασίου (Factory Production Control) αλλά και στις ιδιότητες που πρέπει να έχει το υλικό με βάση και τη σήμανση CE.
Οι κύριες ιδιότητες των Ογκόλιθων οι οποίες καθορίζονται και εξετάζονται από το Πρότυπο είναι οι ακόλουθες:
Σχήμα - Κατηγοριοποίηση του υλικού με δεδομένο την σχέση αναλογίας μήκους και πάχους.
Διαβάθμιση - Διαβάθμιση του υλικού και κατηγοριοποίηση βάσει της αναλογίας του θρυμματισμένου υλικού σε χονδρό, ελαφρύ και βαρύ υλικό.
Πυκνότητα - Η τιμή της Πυκνότητας, μία από τις πιο σημαντικές φυσικές ιδιότητες των ογκόλιθων για το σχεδιασμό και την εκτέλεση των θαλάσσιων έργων, είχε αρχικά καθοριστεί στο Πρότυπο ΕΝ 13383-1:2002 στα 2.3 Μg/m3. Η εν λόγω τιμή καθιστά την κατασκευή των θαλασσίων έργων στις παραθαλάσσιες περιοχές της Κύπρου ασύμφορη αλλά και σε μερικές περιπτώσεις αποτρεπτική για τα δεδομένα της χώρας αφού η πυκνότητα της πλειονότητας των ογκόλιθων που εξορύσσονται στην Κύπρο είναι ασβεστολιθικός ψαμμίτης με πυκνότητα περί τα 2.0 Μg/m3.
Μετά από πολλές προσπάθειες η Κυπριακή αντιπροσωπεία στην Ομάδα Εργασίας 10 (WG 10 – Armourstones) της Ευρωπαϊκής Τεχνικής Επιτροπής Τυποποίησης για τα Αδρανή Υλικά (CEN/TC 154) πέτυχε όπως η προκαθορισμένη τιμή της Πυκνότητας (2,3Kg/m3), στο Πρότυπο EN 13383-1:2002, να αναθεωρηθεί και να καθορίζεται στο στάδιο της μελέτης / σχεδιασμού του κάθε έργου ξεχωριστά και να δηλώνεται από τον προμηθευτή. Σημειώνεται επίσης ότι το αναθεωρημένο Πρότυπο αναμένεται να εκδοθεί από την Ευρωπαική Τεχνική Επιτροπή για τα Αδρανή Υλικά (CEN TC 154) περί τα μέσα του 2013.
Απορροφητικότητα – Η απορροφητικότητα του υλικού καθορίζεται στο Πρότυπο ΕΝ 133383-1:2002 και χρησιμοποιείται ως ένδειξη κατά πόσο το υλικό είναι ανθεκτικό στην ψύξη / απόψυξη και στην κρυσταλλοποίηση αλάτων. Στις περιπτώσεις όπου χρειάζεται, η ανθεκτικότητα σε ψύξη/απόψυξη τότε αυτή καθορίζεται με βάση το Πρότυπο ΕΝ 133383-2:2012 (Παρ. 9) ενώ η αντίσταση στην κρυσταλλοποίηση αλάτων, με βάση το Πρότυπο ΕΝ 1367:2009 (Παρ.9).
Ανθεκτικότητα – Ελέγχεται ανάλογα με την τελική χρήση του υλικού αλλά και τον τόπο προέλευσης του.
Χρώμα / Ακαθαρσίες / Ουσίες διαλυτές σε νερό
Χρώμα / Ακαθαρσίες / Ουσίες διαλυτές σε νερό
Αντίσταση στη θραύση - προσδιορίζεται με τον έλεγχο της θραύσης σε συμπίεση σύμφωνα με το Πρότυπο EN 1926:2006 – Annex A και λαμβάνει υπόψη τον αριθμό τω δειγμάτων που ελέγχονται.
Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι λόγω της σήμανσης CE ο έλεγχος των ογκόλιθων πραγματοποιείται με το σύστημα βεβαίωσης πιστότητας (+2) για υλικό το οποίο θα χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις υψηλών προδιαγραφών ασφαλείας και με σύστημα βεβαίωσης πιστότητας (4) για υλικό το οποίο θα χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις χαμηλών προδιαγραφών ασφαλείας σύμφωνα πάντα με την Οδηγία 89/106/EEC (CPD).
Ο Κυπριακός Οργανισμός Τυποποίησης (CYS) ο οποίος είναι ο αρμόδιος φορέας για την υιοθέτηση και εφαρμογή των Ευρωπαϊκών και Διεθνών Προτύπων στην Κύπρο παρακολουθεί στενά το εν λόγω θέμα και θα ενημερώνει όλους τους ενδιαφερόμενους για τις οποιεσδήποτε εξελίξεις.
Πηγή: - The European Committee for Standardisation (CEN) – WG10 / CEN TC 154.
Σχόλια